കുടുംബശ്രീ
കുടുംബശ്രീ
കുടുംബശ്രീ (Kudumbashree) എന്നാൽ കേരള സർക്കാരിന്റെ ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന-സ്ത്രീ ശാക്തീകരണ ദൗത്യമാണ്. 1998 മേയ് 17-നാണ് അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയ് ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെയാണ് കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ:
- സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം: സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ മേഖലകളിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കൽ.
- ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം: ചെറുകിട തൊഴിൽ സംരംഭങ്ങളിലൂടെയും സ്വയംതൊഴിൽ കണ്ടെത്തലുകളിലൂടെയും കുടുംബങ്ങളുടെ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ.
- സാമൂഹിക ക്ഷേമം: നിരാലംബരെയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരെയും സമൂഹത്തിന്റെ പ്രധാന ധാരയിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരൽ.
സംഘടനാ ഘടന (മൂന്ന് തട്ടുകളുള്ള സംവിധാനം):
- അയൽക്കൂട്ടം (NHG - Neighborhood Group): അടിസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള കൂട്ടായ്മയാണിത്. ഒരു അയൽക്കൂട്ടത്തിൽ സാധാരണയായി 10 മുതൽ 20 വരെ വീടുകളിലെ സ്ത്രീകൾ അംഗങ്ങളായിരിക്കും.
- ഏരിയ ഡെവലപ്‌മെന്റ് സൊസൈറ്റി (ADS): വാർഡ് തലത്തിൽ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനം.
- കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്‌മെന്റ് സൊസൈറ്റി (CDS): പഞ്ചായത്ത്/നഗരസഭ തലത്തിലുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന സമിതി.
പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ:
- സമ്പാദ്യവും വായ്പയും: അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ആഴ്ചതോറും ചെറിയ തുകകൾ സമ്പാദ്യമായി ശേഖരിക്കുകയും ആവശ്യക്കാർക്ക് തുച്ഛമായ പലിശ നിരക്കിൽ വായ്പ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു (മൈക്രോ ഫിനാൻസ്).
- സൂക്ഷ്മ സംരംഭങ്ങൾ (Micro Enterprises): കഫേ കുടുംബശ്രീ, ജനകീയ ഹോട്ടലുകൾ, ഉൽപ്പാദന-വിപണന കേന്ദ്രങ്ങൾ, കൃഷി/മൃഗസംരക്ഷണം തുടങ്ങിയവ വഴി വരുമാനമാർഗ്ഗം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
- മഹിളാ കിസാൻ സ ശാക്തീകരൺ പരിയോജന (MKSP): സംഘകൃഷിയിലൂടെ വനിതാ കർഷകരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
- സ്നേഹparticipatory സംരംഭങ്ങൾ: 'അഭയം', 'സ്‌നേഹിത' (സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും എതിരെയുള്ള അക്രമങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള ഹെൽപ്പ് ലൈൻ/ഷെൽട്ടർ ഹോം) തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക സംരക്ഷണ പദ്ധതികൾ.
സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മയിലൂടെ കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക രംഗത്ത് വൻ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിക്കാൻ കുടുംബശ്രീ പ്രസ്ഥാനത്തിന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
